Afganistan ve ekonomisi yavaş yavaş çöküyor

Afganistan ve ekonomisi, son ABD birliklerinin ayrılmasından birkaç hafta sonra yavaş yavaş çöküyor. Fiyatlar yükseliyor, bankalar nakit çekimlerini kesti ve konut sakinlerinin paraya ulaşması çok zor. Her Afgan nakit olarak haftada sadece 200 dolar çekebilir. Aşırı yoksulluk riski var. Afganistan'ın ekonomisi uzun yıllardır büyük ölçüde dış kalkınma yardımına bağımlı durumda. Ama şimdi başı dertte. Fiyatlar birkaç hafta içinde yüzde otuz kadar arttı. İnsanların yeterli parası yok, genellikle yiyecek için para kazanmak amacıyla evlerini satıyorlar. Bloomberg ajansı bu konuda bilgi verdi. Yeni rejimin göreve gelmesinden birkaç hafta sonra bile Afganistan'da yıllarca dış yardım yapıldığı görülüyor. Bugün hâlâ dolaşımda olan ve yerel halkın örneğin yurt dışından mal almak için kullandığı çok sayıda ABD doları var. Afgan bankacılık sektöründe mevduatın üçte ikisi ve sağlanan kredilerin yaklaşık yarısı ABD doları cinsindendir. 2002'den beri Afgan Merkez Bankası'nın bankacılık yönetim kurulu üyesi Shah Mehrabi, "Afgan ekonomisinin tamamı büyük ölçüde ABD dolarına bağımlıdır." diyerek Bloomberg'e açıklama yaptı. Sorun şu ki, ne ABD ne de diğer ülkeler, küresel terörizme karışmaları nedeniyle Taliban'ı meşru bir hükümet olarak tanımadı. Taliban'ın ülkede insan haklarını büyük ölçüde ihlal ettiğine dair endişeler de var. Ülkenin şu anda Afgan merkez bankasının 9 milyar dolarlık rezervine erişimi yok. New York'taki Federal Rezerv Bankası şu anda fonların çoğunu elinde tutuyor. Ancak Başkan Biden'ın yönetimi, Afganistan'daki ABD bankalarında tutulan varlıkları Ağustos ayı ortalarında dondurdu. Diğer ülkeler de yakın zamanda ABD başkanının kararına katıldı. Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu da yardımı askıya aldı.